Mobile menu

1.Αρχέγονα κύτταρα

 
cellsΤα αρχέγονα ή αλλιώς στελεχιαία ή προγονικά είναι κύτταρα που ανευρίσκονται σε διάφορες θέσεις του οργανισμού όλων των ατόμων και χαρακτηρίζονται από δύο ιδιότητες:
  (α) την ικανότητα να αναπαράγονται δίνοντας γένεση σε κύτταρα όμοια με αυτά και
  (β) την ικανότητα να διαφοροποιούνται σε πολλούς διαφορετικούς τύπους κυττάρων.
 
Ο σκοπός τους είναι η αναγέννηση και η επιδιόρθωση των ιστών και οργάνων στα οποία ευρίσκονται.
Πολύ συχνά χρησιμοποιείται και ο όρος βλαστοκύτταρα για να περιγράψει τα αρχέγονα κύτταρα. Στην πραγματικότητα αυτό δεν είναι σωστό γιατί τα βλαστοκύτταρα είναι μια ιδιαίτερη κατηγορία αρχέγονων κυττάρων που βρίσκονται μόνο στο έμβρυο (μάλιστα στα πρώτα στάδια ανάπτυξης) και χαρακτηρίζονται από μεγάλη ικανότητα διαφοροποίησης. Καταχρηστικά, ο όρος χρησιμοποιείται και για τα αρχέγονα κύτταρα των ενηλίκων.
 
Δύο είναι οι τύποι των κυττάρων που χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη: τα αρχέγονα αιμοποητικά κύτταρα για τις μεταμοσχεύσεις σε αιματολογικά νοσήματα και τα αρχέγονα μεσεγχυματικά κύτταρα στην αναγεννητική Ιατρική.
 

1α. Αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα

 
Τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα βρίσκονται κυρίως στο μυελό των οστών (δηλαδή στο σπογγώδη ιστό που βρίσκεται στο εσωτερικό των οστών και παράγει το αίμα) και στο ομφαλοπλακουντιακό αίμα (δηλαδή στο αίμα που απομένει στον ομφάλιο λώρο και τον πλακούντα μετά την απομάκρυνση του νεογνού).
Ο σκοπός τους είναι η δημιουργία όλων των τύπων των κυττάρων του αίματος (λευκά αιμοσφαίρια, ερυθρά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια). Πρόκειται για τα κύτταρα που χρησιμοποιούνται στις μεταμοσχεύσεις για τη θεραπεία αιματολογικών νοσημάτων όπως οι αιματολογικές κακοήθειες (λευχαιμίες, λεμφώματα), οι ανοσολογικές ανεπάρκειες και η απλαστική αναιμία.
 

1β. Αρχέγονα μεσεγχυματικά κύτταρα

 
Τα αρχέγονα μεσεγχυματικά κύτταρα βρίσκονται κυρίως στο μυελό των οστών αλλά και σε άλλους, εύκολα προσπελάσιμους, ιστούς όπως ο ομφάλιος λώρος και το λίπος. Είναι κύτταρα με μεγάλη ικανότητα να δημιουργούν διαφορετικούς τύπους κυττάρων για αυτό και υπάρχει ενδιαφέρον για τη χρήση τους στην Αναγεννητική Ιατρική. Πρόκειται για τον κλάδο της Ιατρικής που ασχολείται με τη διαδικασία δημιουργίας ζωντανών και λειτουργικών ιστών με στόχο την αποκατάσταση της λειτουργίας ιστών ή οργάνων που έχει χαθεί λόγω ηλικίας, νόσου, βλάβης ή συγγενών ελλειμμάτων. Σήμερα, τα αρχέγονα μεσεγχυματικά κύτταρα χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο κλινικών μελετών:
(α) Στην ορθοπεδική για θεραπεία οστικών ελλειμμάτων, ατελούς πώρωσης καταγμάτων, τραυματισμών σπονδυλικής στήλης και νοσημάτων χόνδρων-τενόντων.
(β) Σε περιπτώσεις που χρειάζεται γενικευμένη ανοσοκαταστολή όπως σε αλλογενείς μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων και σε αυτοάνοσα νοσήματα όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας.